Urmiye Gölünün suyu təmin olmazsa Urmiye Gölü Öləcəkdir

Əli nəzər Dust  iranin gölməçə qoruma örgütnün başxani : Urmiye Gölünün böyük alanına baxmayaraq ancaq əyər bu Gölün ölümünün önünü kəsmək üçün bir plan olamzsa Urmiye Gölü Aral Gölü kimin 5 il içində ölüm təlükəsilə qarşılaşacaqdır.
O deyir ki 24 plan iranin əkinçi örgüt tərəfindən masaya yatırılıbdır bu planların gərçəkləşdirməsində iranin çevre ve Doğa örgüt sorumludur.
Bu planların biri budur ki çevre və Doğa örgütü bir Ana laboratuvar yaratacaqdır ki orada Urmiye Gölüilə ilgili bilimsel çalişmalar ola, ancaq bu plan 1 ay bundan öncə önərilib hələ gərçəkləşməyibdir.
Nəzər dusta görə üçn əyalət ki Urmiye Gölünün su hövzəsində yer alırlar gərək aşağıda yazdığımız ölçüdə Urmiye Gölünün suyunu təmin edələr:
Batı Azərbaycan 870 milyon metr kub
Doğu Azərbaycan 270 milyon metr kub
Kürdistan əyaləti 959 milyon metr kub
Bu əyalətlərin su təmini Əkinçilik bölümündən alıanacaqdır, əski suvarma sistemini dəyişdirərək yenicil (modern)suvarmaq sistemləri əkinçilərə öyrətiləcəkdir.
Sorumlular planalrı ciddi alsınlar
Doğa və Çevre örgütünün başxan yardımçısı: bizim amacımız budur ki Urmiye Gölünün indiki  su durumunu qoruyaq. Yeni planalrdan öncə su yönəticiliğində yenilənməklə sorunlari çözəməyə çalişaq. Biz dövlətin bu qonuda sorumlularından istəyirik ki Urumiye Gölüilə ilgili planalrı ciddi alsınlar, Urmiyenın Yaşamı savaşı bu işə bağlıdır.
Üzülərək görürük ki bu planlar heç bir sorumlu tərəfindən önəm verilmir və ciddi alınmır. Doğanin zarafati yoxdur, Urmiye Gölünün quruamsi ən az 6 milyon insanin yaşamına bağlıdır. Əyər Orumiyeh şəhərində Duz fırtınaları yarana 6 milyun ton Duz irani dağılda bilər və böyük və qaçınılamz bir təhlükə yarada bilər.
Urmiye hələ yaşayır ancaq onun önəmli Qan damarı iran dövlətinin bu qonuila ilgili olanalrın əlindədir. 
Latin Türkcəyə çevirən: Urmulu Umud

Urmiye Gölünün tək Yaşam Yolu Su təmin etməkdir

Batı Azərbaycan Çevre örgütünün başxani: Urmiye Gölünün quruamq sorunu 10 il olur ki Göl hər il Suyunu gedərək əldən verir, ötəki illərdə sayız Səddlərin tikilməsi, yağışın az yağması, Orumiyeh – Təbriz Körpüsü, havanin istiliği vs nədən olubdur ki Urmiye gölü ölümlə qarşı qarşıya ola.
Əbbasnejad : Urmiye Gölünün Duzu indi ki durumda kristallaşmaqdadir və Urumiye Gölünə tökülən sular daha azalıblar.
Urmiye Gölünün bu gün ki durumunda 1 milyard metr kup suya ehtiayci var.
Indi ki durumda Orumiyeh Gölünün 2 min 700 hektar alanı Duzluğa çevrilibdir. Ancaq yeni bir olayda var ki yenilikdə Duzlar yığışaraq bir Duz Günbəzi biçiminə çevrilməkdədirlər, elə ki Urmiye Gölünün Adalarında yaşayan çeşidli heyvanlara su aparmaq üçün çoxlu sorunlarla qarşılaşmışıq.
Ababsnejad: elə ki bilirsiniz hər il milyonlarca Qızılqaz(Flamingo) dünyanın çeşidli bölgələrindən Urmu Gölün köçürdülər ki bir neçə ildə bu quşlar bilə barmaq sayısında olublar, Urmiye Gölünə köçən filamingolar isə Duza bataraq yaşamlarını itirirlər.
Urmiye Gölünün tək yaşam yolu budur ki bu Gölün Suyu tikilən səddlərdən və Urmiye Gölünün su hövzəsindən təmn ola, yoxsa Urmu Gölü öləcəkdir.
Latin Türkcəyə eçvirən Urmulu Umud
Umud Urmulu: tərəfsiz çevre və Doğa Uzmanalrın dediklərinə görə Urmiye Gölünün ötəki durumuna dönüşü üçün ən az 20 milyard metr kub suyu ehtiyaci var ,ancaq Batı Azərbaycan çevr evə Doğa Örgütü necə 1 milyard metr kub su deyir bir az düşünmək gərək.  

Urmiye Gölü quruyursa, milyardlar ton Duz, iranin Azerbaycan bölgəsini yandırıb yaxacaqdır

Batı Azərbaycan çevre Qoruma örgütü gənəl bşxani Həsən Ababsnejad, Urmiye Gölü Alanının yüzdə 53 quruduğunu bildiribd.
50 min hektar Alanıla iranin Quzey batısı, Azərbaycanda yerləşən Urmu Gölü, iranin ən böyük Duz Gölüdür. Uzmanalrin dediginə Görə; Urumiye Gölünün Dabanında 10 milyard ton Duz vardir.
Orumiyeh Gölünün Suyu Cığatı(Zərinə-rud), Tatau(Simine-rud), Godar, Nazlı və Zola çaylarından təmin edilən Urmiye Gölü, son 20 il içində tikilən 35 sədd sonucunda 5/5 milyard metr kub daha az seviyə sahib olmuşdur. Daha öncə yarım milyon metr kup də başqa çaylardan və bulaqlardan təmin olan Urmiye Gölü, yanlış su yönəticiliği sonucunda bu sulardan da Məhrum Qalmışdır.
Bir zamanlar Ənzəli batlağından sonar iranin ən böyük Doğal heyvan Barınağı sayılan Urmiye Gölü, UNSCO tərəfindən qeyd olunan 102 Adadan  olaşmaqdaydi ki, ahzirda onlardan heç bir Əsər qalmamişdir. 
Deyilənlərə görə, bir zamanlar Urmiye Gölünün Duz oranı hər literdə 80 gr iydi və Urmu Cənnəti olaraq bilinirdi.
Uzmanlara Görə, Urmiye Gölünün qurumsi yanlız bölgəni dəyilı, Iraq və Türkiyənidə etgiləyəcəkdir.
Batı Azerbaycan çevre Qoruma Örgüt gənəl başxanı Həsən Abbasnejad, Urmiye Gölü Alanı yüzdə 53 Quruduğunu bəlirlətərəkŞ Araz çayından illik bir milyard metr kub suyun Gölə köçürməsi gərəkdiyini Vurğuladi.
Orumiyeh Gölünün Güney Bölümlərinin 10 km gerilədiğini söyləyən Abbasnejad, Dünyanin 2ci Duz Gölü olan Urmiye Gölünü ngeçən 15 il içində həm yağışların azlığı, həmdə yer alti və Yer üstü sularin uyğunsuz bir ölçüdə işlədilməsinə şahid olduğunu söyləyərək, ahzirda Urmiye Gölünün Duz oranı hər literdə 180-400 gra çataraq kristallaşmiş v bu durum son dərəcə təhlükəlidir dedi.
Abbasnejada Görə, 5 min 700 km Alan olan Urmiye gölünün 2 min 700 km2 Duzluğa dönmüş və Duz təpəciklərinin bəlirlənməsi, Gölünyönətimini çətinləşdirmişdir.
Batı Azərbaycab Çevre qoruma Örgütünün gənəl başxani, bölgədə hava istiliği 2 dərəcə artamsı nədəni ilə, Suyun daha sürətli bir biçimdə Buxar laşdığını vurğulayaraq, Quşların, özəlliklə oaraya köç edən Qızılqazların(Flamingo) qanadları yapışan Duzlar üzündən Uçmaqda çətinlik çəkdiklərini də sözlərini əkləyir.
Abbasnejad Ayrıca, son zamanlarda boru yoluila Urmiye Gölünə su köçürülməsi planini dövlət örgüt tərəfindən onayladığını və yaxında 18 km boru çəkilərək, Sarı ceyranların önəmli Yaşam mərkəzlərindənolan Eşşək Adasına su köçürüləcəğini vurğualdi!.
 Abbasnejad 1390 ci ildə gərçəkləşdirməyə çalişilan bu planida söyləyibdir.
Çevre Uzmani və Biliyurdu öyrətməni olan Doktur ismayil Kəhrom isə Dövlətin Sulama sistemində düzəliş apardığını söz verdiğini, Ancaq əkin yerlərinin hələdə gələnəksel Yönətmələrlə sulandığı nədəni ilə çox ölçüdə suyun buxarlaşaraq hədər olduğunu söyləyir.
Həhroma görə, Orumiyeh Gölünün tam quruduğu təqdirdə, Yel, Duz zərrələrini Əkin yerlərinə dağıdacaq və Urmiyənin Adlım Üzüm və Alma Bağları quruyacaqdir.
Urmiye Gölünü Qurtaramaq dərnəgi başxan Yardımçısı bəşir Cəfəri, Urmiye Gölü çevresindəki əkinçilik işini dayandırıldığını söyləyərk, bölgə kəndlərin hələ boşaldılmağını, ancaq susuzluğun ciddi biçimdə işsizliq yaratdığını bəlirlətir.
Urmiya Gölünü qurtarma plani həyata geçirilmədikdən təəssüfünü bildirən Bəşiriyə görə, əyər Urmiye Gölündəki bu durum Kontrul altına alınmazsa, yaxın gələcəkdə ölkə üçün Ciddi bir Sorun yaradacaqdır.
ona görə, Urumiye Gölünün qurtarmasi üçün əməli bir girişim başladılamzsa,iranin hər tərəfini və özəlliklə ölkənin Quzey Batısındaki Azərbaycan Əyalətini Duz Tuzu basacqdır.
Əkinçi evi Gənəl Başxani Doktur isa kəlantəriyə Görə, Urmiye Gölünün üçdə ikisi Qurumuşdur və əyər hamısı Quruyarsa Bölgə Xalqi orani tərk etmək zorunda qalacaqlar.
Kəlantəri deyir: Urmiye Gölünün Qurumasi ilə Ağ Dənzidən irana və Doğuya doğru hərəkət edən Külək, Duzları Ərdəbil, Zəncan və Qəzvinə qədər Dağıdacaq və Hətta Təbriz və Qoşaçay kimi şəhərlər boşaldılacaqdır.
Urmiye Gölününü qurtarılmasi üçün önərilən planalrı şaşirdici olaraq dəyərləndirən kəlantəri, Araz çayından Su köçürülməsinin də iran üçün bir payın olmaması nədəni ilə icra ediləbilməz bir plan olduğunu altını çizir.  
Kəlantəri deyir: Arazdan Suyun köçürülməsi üçün yol üzərində suyun 700 metr yüksəkliğində pomplanmasi gərəkir. Xəzər Dənizindən Suyun gətirlməsi üçün də suyun 1000 metr yüksəliğində pomplanmasi alzimdir.
ona görə, Urmiye Gölünün Qurtarilamsi,iran Dövlətin öncəlikləri arasında dəyil və Bölgədəki siyasətlər daha ço fabrika və havaalanı tikintisi üzərində odaqlanmişdir.
Bu yazı TRT Türkdə Ərəb əlifbasila olaraq yayınlanmışdır, Umu Urmulu yazını latin Türkcəyə çeviribdir.

Urmiye Gölü Sadəcə Doğu Azərbaycan tərəfində, Yaxlaşıq 1500 km geriyə Oturubdur

Məməd Əşrəfniya Doğu Azərbaycan əyalətinin vali yardımcısının Urmiye Gölü Quruamsı haqqında sözlərini yayınlayıb.
Fars news xəbər ajansi, Əşrəfniyanin dediyinə görə Urumiye Gölü sadəcə Doğu Azərbaycan Əyaləti tərəfində, yaxlaşıq 1500 km geriyə oturubdur.
Doğu Azərbaycan Əyalətinin yardımcısı: "Urmiye Gölü 9 milyard metr kub su əksikliği vardir" diyərək, Urmiye Gölünə axan çayların üstündə tikilən sədlərin, Gölün qurumasinda özəl bir rolunun olmadığını vurğulayib.
Ayrıca geçən ay Batı Azərbaycan  çevrə Qoruma mərkəzi başqani Ababsnejad verdiği bilgilərə görə, geçən 6 ay içində yağan yağış nədəni ilə Urmiye Gölünün ekologiya seviyəsi 271 min metr 75 cm olmuşdur. Başqa bir deyişlə, su seviyəsi 6 aya görə 75 cm yüksəlmişdir.
Ababsnejada görə: bu yüksəlişə abxmayaraq Orumiyeh Gölünün seviyəsi, istandard ekologiya seviyəsıyılə müqayisədə 2 metr 25 cm və geçən 40 ildə seviyəsyilə müqayisədə 3 metr 25 cm daha azdir.
Abbasanejad Urumiye Gölünün geçən 40 ildəki normal seviyəsinə yüksəlməsi üçün 10 milyard metr kub suya ehtiayci olduğunu vurğulayibdir.
Batı Azərbaycan hava bilgi Örgütü başqani mətləbi fərddə, geçən 6 ay içindəki yağış oranı 330 mm üzərində olduğunu qeyd edərək, bu  ölçününü geçən ildə görə 22 mm artdığını söyləyibdir.
Ayrıca Associated Press xəbər ajansi da dünyanin üçüncü ən büyük Duz gölü olan Urmiye Gölü haqqında geniş bir yazı yayınlaraq, Gölün son illərdə su qaynaqlarının yüzdə 60-ini itirdiyini və bir Duzluğa çevrildiğini Vurğulamışdır.
Associated Press ajansi, Gölün önümüzdəki illərdə tamamyilə qurumaq təhlükəsiylə qarşı qarşıya qaldığını vurğulayaraq, yanlış su yönəticiliği və Urmiye Gölünə axan sular və çayların yox olmasını, Gölün su qaynaqlarının qurumasındaki ən önəmli nədən olaraq göstərir.
Associated Press xəbər ajansi, bölgə Ulusunun bir çoxunun gəlirinin Urmiye Gölü Turizmindən sağladığına diqqət çəkərək, qayıqların(gəmi) sadəcə 10 dəqiqə su üzərində qalabildiyini və orada çalişan insanlarin yaıxnda işsiz qalacağını bildirir.
Urmiye Millət Vəkili Zakir Oyarılarında işarə edən Associated Press, Urmiye Gölündə Duz Tsunamisi təhlükəsi gedərək artdığını bildirir.
Zakirə görə, önümüzdəki 2 -5 il içində 10 milyard ton Duz, Bölgə Ulusunun yaşamını təhdid edəcəkdir.
Təbriz Bələdiyə Örgütünün üyəsi Məsud pezeşkiyan da Urmiye Gölünün qurumaq üzərə olduğunu, ancaq iran dövlətinin bu qonuda heç bir sorumlu olduğun olmadığın vurğulayir.
Bütün bu olumsuz gəlişmələr qarşısında bölgə Ulusunun tepkisi də hər geçən gün artmaqdadır. 13 Fərvərdin (Gəzi Günü)tarixində Urmiye Gölü çevrəsində geniş bir göstəri yapıldı. Ayrıca geçən ay, Urmiye biliyurdu Öyrənciləri və Təbriz islami sənət biliyurdu Öyrənciləri tərəfindən Urmiye Gölü fəlakətinin gözlə önünə sərmək üçün büyük bir sərgi dözənləndi.
Ayrıca Urmiye Gölü qurumaq fəlakətiilə ilgili italyanin ən adlım dərgisi bir fotogallery və xəbərə yer verərək avrupa insanina Urmiye Gölü quruamsini çatdirdi.
Bu xəbər Ərəb Əlifbasi Türkcə TRT Türkdə yayılıb və Umud Urmulu latin Türkcəyə çeviribdir.

Urmiye Gölünün Suyunun yükselişi Öteki ile göre 1 metr gerileyibdir

Amerikanin Əkinçilik Örgütnün Urmiye gölüilə yaydığı bilimsel və peykdən toplanan bilgilərə görə, Urmiye Gölü ötəki ilin May Ayında uzun sürəcdə alınan bilgilərə görə -5.87 metr yüksəlişi olubdur. Anacq ötəki ildə may ayının 21 inci günündə -4.83 metr yüksəlişi olubdur. Bu iki ölçünü göz önünə alaraq görəmək olur ki Urmiye Gölü bu gün 1 metr su yükləsilişin əldən veribdir. Ancaq iran dövləti hələ heç bir önləm almayıb və dahaca dövlət medyasini qullanaraq Urmiye Gölünün yüksəlişini göstəri olaraq reklam edibdir. Urmiye Gölü 20 milyar metr kup suya ehtiyaci var ancaq dövlət Urmiye Gölü su hövzəsində indiyədək 80 sədd tikməklə bir damca bilə su Urumiye Gölünə tökülməsinin önünü kəsibdir. Qısa sürə içində bu səddlərin sayısı 200 olacaqdir. Ancaq Dünya və iranda olan tərəfsiz çevre və Doğa Uzmanlari çox yaxın zamanda Güney Azərbaycanin Urmiye Gölüsünün qurumasını xatırladırlar. Urmiye Gölü quruyursa Güney Azərbaycan yaşam imkani olamaz. Urmiye Gölündə olan kimyasal maddələrə əyər Günəş işığı dəyərsə bu kimyasal maddələr havailə Qarışaraq minlər tür kanser Sayrılığına (Xəstəlik) nədən olacaqdır. Urmiye Gölü quruyursa Günəşin işığında olan enerji Su olmadığından dolayı Urmiye Glü Duzlarına dəyərək ölçüsüz bir biçimdə o enerjinin bölgəyə geri döndərəcəkdir ki havanin bir böyük ölçüdə istiliğinə nədən olacaqdır. Urmiye Gölü quruyursa Güney Azərbaycan Türkləri başqda olam üzərə başqa Uluslarda bölgədən köç etmək zorunda oalcaqlar. Və minlər tür yaxşı anlamında fəlakət Urmiye Gölü quruduğu zaman bizi qarşılayacaqdir.   
Amerikanin yayınaldığı bilimsel bilgiləri açağıdaki bağlantidan oxuya bilərsiniz:
http://tinyurl.com/2amgdtr

Bahar Feslinde Urmiye Gölünün Durumu

Görüntüdə olan və Qırmızı rənglə bəlirlənə, Urmiye Gölünün Durumu bu ilin bahar fəslində və Sarı rənglə bəlirlən ötəki ilin bahar baharinadir. Bu bilimsell çalişmada Urmiye Gölünün ötəki ildən bu ilə qədər 425 km alanı kiçilərək təxminən bu günku durumu 4335 km civarindadir.
Görüntünü daha böyük ölçüdə görmək üçün üzərində tixlayin.
Görüntü üçün Qaynq:  http://tinyurl.com/6yfdw7n
bu bilimsel Yerkipdə(Xəritə) Göründüğü kimin, Günəş kiminm ortadadir ki Urumiye Gölü ötəki ilə Görə nə qədər su əldən veribdir və iran dövlətinin bu qonduaki söylədiği yalanlar daha işiq üzü görür ki Urmiye Gölünün suyu 1 metr yüksəlməyib və daha doğrusu 1 metrdə olaraq suyunu əldən veribdir, ancq iran dövləti doğrulari göstərməyərək istədiği sözləri Ulusumuza göstərir. Urmiye Gölünün durumu bu il baharda ötəki ilə görə daha da gərginləşibdir və buludları toxumlamaq və daha bir göstəri olan işlərin heç bir önəmi olmadiği ortadadir. Urmiye Gölünün tək yaşam yolu budur ki : Urmiye gölünün hövzəsində tikilən səddlərin bir bölümünün suyu Urmiye Gölü tökülə, yanlız bu yoxsa batı Azərbaycan və daha doğrusu Güney Azərbaycanda yaşam imkani olmayacaqdir.   

Urmiye və Batı Azərbaycan Quraqlaıq Bölgelerinə Qoşuldular

Urmiye Gölünün Qurumaq nədənilə Batı Azərbaycan əyalətinə minlərcə hektar Quraqlıq Bölgəsi Azərbaycanin Ərazisinə artırıldı. Bu nədənlə Batı Azərbaycan dövlət sorumlusu iran dövlətindən Batı Azərbaycanı Quraqlıq bölgə elan etməsini istəyərək bu qonuda iran dövlətindən yardım istədi.
Urmiye Gölünün üçdə bir ərazi Qurumaq nədənilə Batı Azərbaycanda çöllük oranı artıraraq Quraqlıq bölgəsi sıralarında yer aldı. Ancaq Urumiye Gölünün Quruamq nədəni tərəfsiz Çevre və Doğa Uzmanlarına görə yanlış su və hövzə yönətimi olaraq bilinir.
Güney Azərbaycanda olan Urmiye Gölünün Qurumağından yola çıxaraq hər gün ki bu çevre olayından geçir böyük doğa və çevre felakətinə daha yaxınlaşırıq və bir gün yoxdur ki bu qondua bir xəbər eşitməyək.  Urmiye Gölü Quruyursa Güney Azərbaycanda yaşam imkani olamaz.  
Yazının farsca qaynağı:
http://tinyurl.com/6abq9r8
latin Türkcəyə çevirən: Urmulu Umud

Urmiye Gölünün Qurumasi; Yanlış Su Yönəticiliği yoxsa Doğal Quraqlıq

Çevre Uzmani Məməd Dərviş deyir: iran dövlətinin dedeyinə Görə Urumiye Gölünün Qurumasi bir Doğal Quraqlıq dəyildir və Urmiye Gölünün bugün ku durumunun nədəni yanlış çevre Yöneticiliğinden qaynaqlanir.
Urmiye Gölünnün Qurumaq sürəci bəlli olduğu zamandan bəri iranin dövlətinin çevre və Doğa yönəticiləri Urmiye Gölünün Qurumasini Doğal bir Quraqlıq sürəci olaraq adlandırdılar, anacq bu qonudaki sözlərini heç bir bilimsel qayanğa dayanmadan söyləmək heç də zor dəyildir. Dünyada olan Çevre və Doğa Uzmanlarinin tərəfsiz və bilimsel qaynaqlara dayanaarq söylədikləri bunu göstərir ki Urmiye Gölünün birinci Qurumaq nədəni Yanlış çevrə yönətimi və vurulan səddlərdir.
Iran dövlətinin Su Örgütnün başxanin Mühəndis Əlirza Dayimi Urmiye Gölünün Su hövzəsində vurulan saysız səddlərin doğru olduğunu söyləyərk, səddlərin Urumiye Gölünün Qurumağinda 5% deyib ancaq Doğal quraqlığı ən təməl və önəmli qonlardan sayaraq Urmiye Gölünün Qurumaq nədənini 70% olaraq Doğal Quraqlıdan qaynaqlanmasını söyləyir. Onun dediyinə görə Urmiye Gölü 400 il bundan öncədə bir neçə dəfə quruyubdur.
Iran məclisi neçə vaxt bundan öncə bir neçə kişilik Araşdırıcı toplayaraq bu sözü vurğuladi: Urmiye Gölünün 1377-1380 illərində Durumunu analiz edərək bunu demək olur ki Urmiye Gölü Su hövzəsində yanlış su yönətimi Urmiye Gölünün təməl qurumaq nədənlərindən sayıla bilər.
Iran məclisinin bu sözü bu anlamdadir ki yanlış işlərimizi başqa yerlərə atmağa heç gərək yox, sorunlarin bir çoxu yanlış yönəticiliqdən qaynaqlanir.
Özgür Su, Doğa və çevre uzmanlari Urmiye Gölünün ən təməl nədənlərini yanlış su yönətimi,saysız Səddlər ,yanlış əkinçilik türü, yanlış Suvarmaq yollari, izinsiz Quyular və ...sayaraq dövlətin yönəticilərini suçlayirlar. Urmiye Gölünün su hövzəsində bu gün 36 Sədd vurulub və işlənir, 12 Sədd tikmək sürəcindədir və 40 səddində araşdırmaları bitib yoxsa bitmək sürəcindədir.
Iran dövlətinin su yönəticisinə görə yaxın zamanda 88 dənə olacaqdir, anaq Doğu Azərbaycan, Batı Azərbaycan və kürdistan Ostanlarinda planlanmaya hazi olan səddlərin sayısı 202 dənə dir. Yanlız sədd tikmə yox ötəki səddlərin boyunu bir az daha artıraraq Suyu daha çox səddlərin dalında saxlamağa çalişirlar.
Qonuila ilgili Doktur Mərziyə Lək jeolog olaraq arxadaşlarila birlikdə bir bilimsel araştırma başlatdilar ki bu araştırmada olan sonuclar çox çarpıcı və daha anlamalı sonuclar ortaya qoydu.
Doktur Lək öz araşdırmasında belə bir soncuu yetişibdir ki Urmiye Gölünü 23-400 il içində heç bir susuzluq və Quraqlıq olaraq durumunu bu günkü təhlükəyə soxmayibdir. Araşdırdığımız bölgədə bu gün demək olur ki Urmiye Gölü quruyubdur. Bir baqşa bilimsel araşdırma ki Əkbər və Tohid Çərbgo tərəfindən Urmiye Gölü su hözəsində vurulan səddlər qonusudna olubdur, saysız və hesabsız səddlərin tikməsini Urmiye Gölünün qurumasina ən təməl və birinci nədən olaraq adlandırıblar.
Urmiye Gölü yaxın zaman belə gedirsə, bilimsel və araşdırmalara dayanaraq əminik ki Güney Azərbaycan bölgəsi və başqa yaxın ölkələr və şəhərlər bir 8 milyarliq Duz Sunamisilə Qarşı Qarşıya olacadir və dünya üzərində 100 ilin içində ən çevre fəlakəti yaxın zamanda gərçəkləşəcəkdir. Anaq bunun nədəni iran dövlətinin Güney Azərbaycan və bölgədə yanlış su yönətimindən qaynaqlanir. Urmiye Gölü Quruyursa Güney Azərbaycan Torpaqlari əkinçilik üçün verimini əldən verəcəkdir və heç bir bitgi illər boyu bölgədə əkiləməz halə gələcəkdir, insanlar çeşidli kanserlər tuturaq yaşamalrini əldən verəcəklər, Güney Azərbaycan Türkləri bölgədən başqa şəhərlərə köç etmək zorunda qalacaqlar, Dəri xəstəlikləri saysız olacaqdir, nəfəs çəkmək imkani olmayacaqdir və ...
Yazıya Farsca qaynaq: http://tinyurl.com/3v62u6g
Latin Türkcəyə çevirən: Urmulu Umud

Urmiye Gölünün Duz Nisbəti

normal Şərtlrdə Duz nisbəti 180-200 gr/L ancaq Mövcud durumda isə 380-400 gr/L
Urmiye Gölünün Suyunun Duz Tərkibi:
Sodyum: 85-87 gr/L
Potasyum: 1.5 gr/L
Maqnezyum: 4.9 gr/L
Kalsiyum: 4.5 gr/L
Digərlər: 14 PPM
Urumiye Gölü (Farsca: دریاچه ارومیه)- İranın Batı Azərbaycan və Doğu Azərbaycan ostanlarında yerləşibdir. Urmiye Gölü İranın ən böyük gölüdür. Səthinin sahəsi 4,868 km²-dir. Maksimum həddi Quzeydən Güneyə 140, Doğudan Batıya 55 kilmoterdir. Ən dərin nöqtəsi 12 metrdir!. Göldə 100-dən çox ada var. Bunlardan ən böyüklərindən birində Çingiz xanın nəvəsi Hülakü xanın qəbri var.

Urmiye Gölünün tək Yaşam Yolu

Bir biliyurdu öyrətməni: iran dövlətinin Urumiye Gölünün qurumsinin Qarşı alamsı qonusunda önə gətirdiği planların hamsı Urmiye Gölün qurumaq sürəcinin önünü kəsmək üçün etgisi yoxdur. Iran dövləti buludlari toxumlamaq (), Xəzər Dənizindən Urmiye Gölünə su gətirmək, Araz Gölündən Urumiye Gölünə su gətirmək, Suvarmaq sistemlərini dəyişdirmək kimin planlar ortaya qoyubdur.
İsmayıl Kəhrom çevrə Uzmani iran medyasila danişiqda: Urmiye Gölünün tək yaşam yolu budur ki Urumiye Gölünün çevrəsində olan 35 çaydan Urmiye Gölünün 20% suyunu təmin edib və o çaylardan alıb və gətirməkdir. O deyir bevaxt  olamdan bu iş olmalıdır, indi ki durumda səddlərin arxasinda olan su hələ çoxdur, indiki durumda Urmiye Gölünə su gətirmək imkani var.
Urmiye Gölünün zərfiyyəti 31 milyar metr küpdir. Ancaq iranin dövlət örgüt olan çevre ve doğa baxani bilmirəm nədən Urmiye Gölünün zərfiyyətini 3/1 milyar metr küp sayaraq Urumiye Gölünün qurumağının qarşısını almaq üçün bilimsel və məntizdən uzaq olan yollarla çözməyə çaba göstərir və Umudludur?
Kəhrom iran dövlətini çevre başxanini bu qonuda bilgisiz olaraq dedi : Urmiye Gölü ən yaxşı durumda 13 metr dərinliği var ancaq indiki durumda ən dərin yerdə 2/5 metr dərinliği var.
Kəhrom iran dövlətinin Buludlar toxumlamaq qonusudna dedi: Urmiye Gölünün Qurumağinin qarşısını almaq üçün belə bir ölçüdə bizim ölkədə buludlari toxumalamq imkani yoxdur və yanlız laboratoriyalarda bu iş ola bilər.
Urmiye Gölünün suyunun önünü səddlərlə kəsmədən öncə hər il 5/5 milyar metr küp Urmiye Gölünün çevresində olan çayalrdan Urumiye Gölünə su tökülürdü və yağış olaraq da 1/5 milyar metr küp su tökülürdü, toplam oalra qhər ildə 7 mlyar metr küp Urmu Gölünə su tökülürdü.
Latin Türkcəyə çevirən: Urmulu Umud   

Urmiye Gölünün Gənəl Özəlliklərı

Urmiye Gölünün Gənəl Özəlliklərı
Güney Azərbaycanin və iranin ən Böyük Gölü
Dünyanin 2 ci Böyük Gölü
Dəniz Seviyyəsindən 1274 m
Yüzölçümü(Məsahət) 5000 -6000 KM
Maksimum Uzunluğu 140 KM, eni 15-55 KM
Maksimum Dərinlik 16 M, Orta Dərinlik 6 m
böyük və Kiçik olmaq üzərə 102 Ada

Urmiye Gölünün Yüzölçümü Qarşılaştırmasi
Aşağıda Qırmızı Rənglə Görünən Yerlər Urmiye Gölünün Durumu Çiçək (June) Ayının 7sində, Sarı rənglə Görünən Yerlər ötəki il həmən ayda Urmiye Gölünün durumudur və Mavı Rəngdə olan yerlər Urumiye  Gölünün durumu 1387 ci ilin çiçək ayındadır.
Urmiye Gölünün Suyunun durumu yaxşıca görüntüdə görünür ki saydığımız illər içərisində necədir,ancaq belənçi bilimsel qaynaqlara baxmayaraq iran dövləti bir göstəri olaraq Urmiye Gölünü yarım metr suyunun yüksəlişindən danışır. Urmiye Gölünün Qurumaq nədəni saysız və hesabsiz Səddlər, yanlışz Su yönətimi, yanlış suvarmaq, yağışın az yağması, Urmiye – Təbriz Körpüsü, …. Saymaq olur. Urmiye Gölü 5 ildən artıq olur ki Qurumaq sorunuila qarşı qarşıyadır ancaq iran dövləti indiyə qədər Urumiye Gölüilə ilgili heş bir addım atmayıbdır. Urmiye Gölü quruyursa Güney Azərbaycan da Yaşam imkani olamaz
Görüntü üçün qaynaq: http://tinyurl.com/3bphbk7

Urumiye Gölünün Suyunun İstiliği çoxalmaq sürəcindədir

Neçə vaxt bundan öncə Dünya Dənizlərinin Suyunun istiliği çox alması qonusunda bir yazı yazmışdım. O araştırmaya görə Dünya Dənzilərının suyun un istiliği hər 10 ildə  yarım dərəcə çox alaibdir(1985 itibarindən). araştırmada ən çox Dənizin istiliği 1 dərəcədir.
Elə həmən gün Simon Hook Nasa Araştırıcısı və çevirdiğim məqalənın yazıçısına bir E-mail göndərdim, ondan istədim ki Urmiye Gölü qonusunda dəqiq bilgilərı mənə ilətsin. Mən ondan Urmiye gölünün 20 il öncəndən bu Günə qədər bilgilərini istədim ki üzülərək bu işi görə bilmədi ancaq göndərdığı yanıt olaraq bunu yazdı ki Urumiye Gölünün istiliği dediğimizi sürəc içində (1.524214093) fahrenhayt Dərəcəsi hər 10 il içində çoxalaibdir. Bu ədəd yanı bu ki hər 10 il içində 0.8 dərə Urmiye Gölünün istiliği çoxalibdir. Simon Hook dedi ki Urumiye Gölünün istiliğinin yüksəliş sürəci anlamlıdır.
Baqşa bir sözlə belə demək olur ki Urmiye Gölünün suyunun istiliği Dünya dənzilərindən daha çox istilinmək sürəcindədir, Və 1985 dən indiyə qədər (20 il) 2 Dərəcə daha Suyu istiləşibdir. Bu araştırma Göydə olan peykləri təməl alaraq araştırılıbdır.
Bu sürəc çox qorxuncdur, Urmiye Gölünün quruamsından dolayı əyər Günəş Duzlu yerə Vurarsa ordan yaranan enerji çox qurxunc dərəcədə bir enerjidir ki bölgəyi bir dəfəlik səhraya çevirər və bir Sözdə Güney Azərbaycan diyə bir bölgə olamaz.
Daha bilgilər:
Schneider, P. and S. J. Hook (2010). "Space observations of inland water bodies show rapid surface warming since 1985." Geophys. Res. Lett. 37(22): L22405
Məqalənın qaynağı: http://tinyurl.com/3hr75xj

Repubblica.it Dərgisi: Urumiye Gölü Ölməkdədir

Repubblica.it İtalyanın ən önəmli dərgilərindən biri Urmiye Gölü qonusunda bir rapor yayıb və italyanca yazıda Urmiye gölünün Quruamsından danişibdir. Repubblica dərgisi Urmiye gölünü Dünyanin Üçüncü Duzlu Gölü Adlandıraraq Urmiye Gölünün Quruamsini böyük bir çevre fəlakəti adlandırıbdır.
Repubblica.it Dərgisi Urmiye Gölündəbn çeşidli Görüntülər yayraq bunu xatirladib ki Urumiye Gölü qurumaqdadir. Dəegi xatirladib ki Urmiye Gölü 1976 ci ildə Unesco tərəfindən Dünya üçün ən önmli Çevre və Doğa qaynaqlari sırasında tanınaraq bu gün bir Duz Səhrasina çevilib və çevrilməkdədir.
Dərgi çoxlu Barajlar (aədd)lərın tikilməsi və yanlış çevrə yönətimi olaraq Urmiye Gölünün ən önəmli Qurumaq nədənlərində nsayıbdır.
Dərgidə yazılır ki Urmiye Gölü 60% suyun əldən veribdir. Və Urmiye Gölü Aral Gölü Alızyazısı sürəcindədir.

Urmiye Gölünün Yüksəkliki daha da azalibdir

United States Department of Agriculture Saytının Urmiye Gölüilə ilgili yaydığı yeni Analizlər ki bu ilin Köç(May) ayı üçündür, bunu göstərir ki Urmiye gölünün Suyunun yüssəkliyi ötən il həmənaya Görə 105cm azalibdir. Bu ölçülər peylər araclığıla əldə edilibdir. Urmiye Gölünün Suyunun yükləsliş fərqi bir 9 illik sürəcdə (TOPEX/POSEIDON 9  year mean level) 5,22 ölçüsündə olubdur. Bu ilin Köç ayının başlanqıcında isı 6,17 ölçüsündə azalibdir.
Urumiye Gölünün Suyunun yüksəliş fərqi bu ilin Köç (may) ayına birinci Gününə görə yarım metr və Qıraçan (april)ayına görə 80 cm suyun yüksəlişi azalibdir. Bu yüksəliş dəyişiklər Urmiye Gölünün suyunun mevsim dəyişikliyi sürəci içərisində ola bilər.
Bu il və ötən il həmə ayın Peykdən alınan görüntüklərı analiz etməklə (22 Köç 2010,24 Köç 2011)  Urmiye Gölünün Suyunun Uzay (alan) fərqi görüntüdə göründüğü kimindir. Görüntüdə Qırmızı rəngdə olan bölümlər ötən il Mavi rəngdəymiş anacq bu ilin görtüntüsündə Mavi rəng yoxdur.
Urumiye Gölünün Bu il və ötən ilin görüntülərınl bir araya artırarsak bunu demək olur ki Urmiye Gölü ötən ilin köç ayından bu ilin köç ayına dək Su Uzayını (alan) 10% itiribdir.
United States Department of Agriculture analizini aşağıda olan bağlantıdan görmək olur.
http://tinyurl.com/2amgdtr

Urmiye Gölünün Qurumaq Sorunu bu dəfə Norveçin dagbladet Dərgisinde

Norveçin tanınmış dagbladet.no dərgisi Urmiye Gölünün Qurumasıla ilgili bir rapor yayaraq bir daha Urmiye Gölünün bir çevrə fəlakət iolaraq Bağıran susuzluq səsənı Avrupa ölkələrınə çatırdı. dagbladet.no Dərgisi Güney Azərbaycanin Urmiye Gölüsündən çeşidli Görüntülər və bilgilər yaayraq Urmiye Gölünün Quruamq nədənini iran dövlətı və dövlətdə olan çevrə örgütlərının yanlış su yönətimi, Səddlər vs adlandırıbdır. Bu birinci dəfə dəyil ki dünyanın çeşidli ölkələrinin dərgiləri Urmiye Gölünün Qurumasi qonusudna yazılar yayırlar ancaq hələ Urmiye Gölünün Susuzluq səsini duyan yox.
Noreveç Dilində aşağıda ki bağlantıdan oxuya bilərsiniz!
http://tinyurl.com/3qgsnmx

Urmiye Gölünün Suyu Daşacaqdır

Elə ki mən bilirəm bu 20 Gün içində 4 kişi deyiblər ki Urmiye Gölünün Suyu çoxalıbdır.
Batı Azərbaycan Çevrə Örgütünün Baxanı: Urmiye Gölünün Suyu 4 cm çoxalıbdır.
Doğu Azərbaycanın Su yönəticisinin başxanı: Urumiye Gölünün Suyu  0/5 metr çoxalıbdır.
Iran Çevrə Örgütünün Başxanı: Urmiye Gölünün Suyu 40 cm çox alıbdır.
Artemia Urmiana Mərkəzinin Başxanı: Urmiye Gölünün suyu 70 cm çox alıbdır.
Doğrusu  xəbər saytlarında yayılan xəbərlər və məqalələr o qədər sevimlidir ki insan bunu düşüünr ki olmaya yaxın zaman Urmiye Gölünün Suyu o qədər çox ola ki Urmiye Şəhərini Su ala və şəhər Su altıdna qala :D ancaq bu olaya baxmaq və hazirliq üçün bir az Gözlüyümüzü dəyişib və bilimsel olaraq qonuya yaxlaşmalıyıq.
Neçə vaxt bundan öncə mən bir yazıda yazdım ki bu aylar içində Urmiye Gölünün Suyu həmişə bir normal sürəc olaraq yüksəlir ancaq həmən sürəc içərisində ötən ilə görə Urmiye Gölünün Suyu daha da azalıbdır və uzun sürəcdə bu suyu əldən vermə daha çox Gözə çarpır. Birinci Görüntü Urmiye Gölünün Su durumu 10 Maydədir(2011) və ikinci Görünütü bir il öncəsi 14 Maydədir(2010). Elə ki Görüntülərdədə yaxşıca Görünür Urmiye Gölünün Suyu daha da azalıbdır. Bu iki Görüntünü Netlogo Programina(Model Yaratma Programi)artırdım ki iki Görüntüdə olan fərqlılığı daha yaxşı görəm. Programda yerləşdırdığım kodu yazının sonunda yazacam. Sonuc aşağıda olan Görüntü oldu. Ağ bölgələr ötən il su bölgələrı hesab olunurdu ancaq bu il suyus bölgə. Iki Görüntünün fərqi 4800 Patch dir. Elə ki görünür bir balaca hesabla bu sonucu almaq olur ki Urmiye Gölünün Alanı ötən ildən bu ilə 250 KM azalıbdır. əyər Urmiye Gölünnün Alanının 5000 KM alarsaq yanı 5% ötən ilə görə azalıbdır.

Ancaq bunu deməliyəm ki iran və dövlət medyasında yayılan sözlər ki Urmiye Gölünün Suyu daşır, tökülür, çox alıb vs sanıram bir içi boş və bölgə Ulusunu aldatmaq üçün qullanılan bir tavırdır. Urmiye Gölü hər Gün olaraq Ölümə yaxınlaşır, hər şey Görüldüğü kimin dəyildir.

Programda işlədilər kode:
patches-own
[
 A10
 A11
]
to Setup
   import-pcolors "A10.jpg"
  ask patches with [pcolor < 100 or pcolor > 105] [set pcolor white]
   ask patches with [pcolor != 9.9] [set A10 1]
   import-pcolors "A11.jpg"
  ask patches with [pcolor < 100 or pcolor > 105] [set pcolor white]
  ask patches with [pcolor != 9.9] [set A11 1]
   ask patches [set pcolor (A11 - A10)]

Urmiye Gölünün Hidroqrafiq Özəllikləri

21 Daimi Axar Çay və 39 Mövsümi Çay
Əsas Axar Sular:
Acı Çay
Almalı Çay
Qələ Çay
Sofu Çay
Cığatı (Zərinə Rud)
Tatau Çay (Simine Rud)
Godar Çay
Savocbulaq Çay (Mahabad)
Baranduz Çay
Şəhər Çay
Nazlı Çay
Ruzən Çay
Zola Çay
sırada yazdığımız Qaynaqlar Urmiye Gölünün Təməl Bəslənmə Qaynağının (80-90%) axan sular oluşdurmaqdadır

Urmiye Gölü Su Hövzəsinin Dağları

Urmiye Gölü Su Hövzəsinin Dağları
Səhənd Dağı, Urmiye Gölünün Doğusunda Yer Alır.(1707m)
Savalan Dağı, Urmiye Gölünün Quzey Doğusudna Yer Alır.(4814)(3800)
Bozquş Dağları, Urmiye Gölünün Su Hövzəsinin Doğusunda Yer alır(3302 m)
Mişov Dağları, Urmiye Gölünün Quzeyində Yer alır (3155 M)
Zaqros Dağları, Urmiye gölünün Quzey Batısında Yer alır (2500m-3000 metrə qədər)
Mor Dağları, Türkiyə Sınırı (3807m)

Urmiye Gölünü Ölümdən Qurtarmaq üçün heç bir Sorumlu Örgüt və insan yoxdur

Məmə Dərviş: Urmiye Gölünü Qurtarmaq üçün heç bir önləm alınmır və işlər yanlız söz olaraq Görünür.
Urmiye Gölü neçə vaxt olur Son nəfəslərını çəkir iran yönəticilərı, Çevrə Örgütlərı vs tərəflərindən heç bir iş və önləm alınmır, eləcə ki bu Gün Urmiye Gölünün qurumasından sonra 8 Milyardlıq bir Duz Bobmbasından söz olur, Çevrə Örgütlərı Duz tsunamisi olaraq Adlandırırlar. Bu Duz tsunamisini Göz önünə alaraq iran Dövləti tərəfindən toplanan bir Qrup 6 ay dir hələ Masa üzərində tartışırlar ancaq bir söz və bir iş hələ deyilib yoxsa Görülmür. Məməd Dərviş Doğa və Çevə Uzmani Urmiye Gölündən Yaranan Tsunaminin önünü kəsmək yolunu yanlız əkinçilik yollarını dəyişməklə ol abilər!
Dərviş belə Düşünür ki hamı gərək Əkinçilik Bölümündə əl bir olub və hədər olan Suyun önünü kəsək. Indi iranda Əkinçilik bölümündə Sular çox yanlış və geri qalmiş bir tavırla suvarılır  və bu yanlış iş Suyun hədər olmasına nədən olur. Urmiye Gölü indiki Durumda 3.1 milyarda Kub Metr Suyu ehtiyacı var.
Urmiye Gölünün Qurumaqının önünü kəsmək üçün çoxlu Çevrə Uzmanları özəl olaraq Düşüncələrını söyləyirlər ancaq soru budur ki nədən iran dövlətı Urmiye Gölüilə ilgili heç bir iş Görümür? Dərviş bu soruya yanıt olaraq belə deyir: Dövlət Sorumluları çox ərkən sonuc verən işlərı sevərlər ancaq Urmiye Gölünün Qonusu Ərkən yanıt verən bir iş olmadığından Dolayı o qədər maraq göstərən birisi tapmaq olmur. Dərviş deyir ki Urmiye Gölünün  Ölümdən Qortaramaq üçün çox Sorumlu yönəticilər gərəkir ki oda iranda Görmyi çox zordur. Dərviş Urmiye Gölünün Qorumasını bir Ulusal Sorun olaraq adlandırır və ebu işi önünü kəsmək üçün Ulusal Düşüncədə olan insanlardan söz aparır.
Hansı Zamandan Urmiye Gölünün Durumu Gərginləşibdir?
Dərviş iran yönəticilərı ki Urmiye Gölünün Qurumaq nədənini Quruluq, susuzluq və olaraq adlandırırlar eleşdirərək belənçi sözlərı son dərəcə yanlış və yanlız sorumluluqdan qaçmaq üçün söyləndığını düşünür. Dərviş deyir ki Urmiye Gölü Coğrafi baximindan Xəzər Dənizindən sonra ikinci sırada yer alır. Ancaq nədən bu Gün bu gərgin duruma döşübdür ...
O Əkinçiliqdən söz aparır ki bu illərdə 2 qat çox alaıbdır və yanlış suvaramaq yolları.
Ancaq bu da bir Çevrə Uzmaninin özəl olaarq düşüncəsidir, soru budur ki nədən indiyə qədər Urmiye Gölünün Quruamq nədəni qonusudna bir bilismel araşdırma olamayibdir? Nədən bu qədər Dünya Çevrə Uzmanları Urmiye Gölünün Qurumasından yaranan Tsunamidan Söz aparırlar ancaq iran dövlətı heç bir önləm almır? Nədən TV, Dərgi, vs də Urmiye Gölünün Qurumasına ilgili bir Reklam göstərilmir ki dünya Çevrə Uzmanları və Çevrə Örgütlərındən yardım alaq? Və çoxlu nədənlər ki insannin beynində soru yaradır ki olmaya Urmiye Gölü bilərk Qurudulur ...
Bu heç vaxt Unutmamaq gərəkir: Urmiye Gölü Quruyursa Güney Azərbaycanda Yaşamaq imkani olmayacaqdir.
Latin Türkcəyə çevirən: Umid Urmulu