Urmiye Şəhərindən Gələn işıqlar - Mirzə Həbib Ağazadə

Mirzə həbib Urmiye Şəhərində olan ayrımlu tayfasından və 1262 günəş iləilə Urmiye şəhərində dünyayə Göz açmışdır . Anası gündüzlü tayfasına Sayılır. 1283 günəş ilində Urmu Şəhərinin aydınlarıla birgə Fəryad ( hayqırış ) gündəligin Yaymışlar , həmən gündəligdən sonra Fərvərdin adıla Yayımlanırdı. Mizə həbib nəşre məarif cəmiətin Yaratdi . Bu cəmiətdə mirzə Mahmud qəznəvi , Mahəmmud Əşraf zadə , Sadiqzadə çalışırdılar , həmin gündəlikdən sonra istibdad tərəfindən yazarlarına qarşı basqı atırıldı o cümlədən hac Moəidoltocar، Məhəmməd zəhtab , hac Nazim Qarabağı , Mirza Əli Əsgərabadi və Əbutalb Əlizadə çoxlu əzıətlər çəkdilər . Rus ordusu Urmiye Şəhərini  işğal etdıkdən sonra rəhmətlik sadiqolmolk ( məarif idarəsinin başxanı ) dara çəkdi , rəhmətlik Qəznəvi və əşrəf zadə Avrupaya qaçdılar və Ağazadə Osmanlı kunsulusluquna pənah apardı və sonralar Tehrana köçdü . 1297günəş iliilə 500 Təbrizli mucahidin başında olaraq Şərəfxana bəndərini basıb və oranı Rus ordusundan geri aldı . Bu zaman mirzə həbib Xiyavani hökümətində Azərbaycan firqəsinin mərkəzi kömitə sində üyə olmuş . Bu fəth və ondan ələ gələn sursat və Ğənimət Təbrizi 6 ay Qorumuşdu  . Həmçinin erməni ordusunun Xoy şəhərini almasından qorudu . Fərvərdin gündəligi ki Xiyabani zamanında Urmiyedə və Türkcə Yayımlanırdı bu firqənin Urmuda olan rəsmi nəşriəsimiş . Rəhmətlik Mirzə həbib Ağazadə 1339 günəş ilində dünyasın dəyşdirmişdir .
Urmulu Tayamz

Urmiye Şəhərindən Gələn işıqlar – Məhəmməd Təmədon

Məhəmməd Təmədon 1267 Günş ililə Urmuda anadan olub . Məhəmmədin təhsil durumundan xəbərimiz yoxdur , bəlkə moqədəmatı təhsili atası yanında almış ola bilər Məhəmməd Təmədon in atası Hacı aqa Urmu şəhrində ilk kitab satış dükanın açan kişidir . Məhəmməd Təmədon Atasının dükanına birdə çapxana əlavə Etmışdır . Məhəmməd Təmədon həblolmətın günədliginin Urmuda nümayəndəsi və elə bu günədligin yazarlarından biridi . Məhəmməd Təmədon Urmunun pəhləvi ( Imam ) xıavanının çəkilməsində eləcə Urmu yetımxanası və qızıl aypara cəmiətinin qurulmasında önəmli rol oynamışdır . Məhəmməd Təmədon dan farsca əsərlər bunlardır: Tərzi əfşarın dıvanının təshihi , məhərrəm namə və Növrüz namə , ıran dər cəng beynolmeləl ( Urmu tarixi ) , təzkreye bozorgan və soxənsorayan Azərbaycan qərbi ( batı Azərəbaycan şairlər təzkərəsi ) , Yusif və zuleyxa dəstanı və Türk dilində Uşaqlar üçün on bəş hıkayət . Məhəmməd Təmədon siyasi və ictmaı durumdan baxəbr bir kimsə olaraq tanınmış bir sımaydi . O mərhumun adına Urmunun əyalət məhəlləsində ındıkı darayı idarəsinin Üz bə Üzündə bir küçə vardır . mərhum Təmədonin Urmu adının izahında tarix rizaeyə də belə yazır: Urmu şəhəri aslində rom serhədi olan bir şəhər olaraq savaşlarda rom ( bızanslar ) əsırlərının toplandıqı məkanımış və çün Türk dilində " r " hərfi süzcüklərin əvəlində gələ bilməz " o " hərfi romiə yәni rom əsırlərının tuplandıqı və zındanı olduqu məkanın əvəlinə gəlib və romiə , Orumiyə ya Urmu tələfüz olunur . Təmədon ha belə ilavə edir ki Urmu şəhərin asuruca su şəhəri adlandırması yalnış və siyasi mənfətlərə bağlı olan bir fərziyədir . Məhəmməd Təmədon 1356 günəş ililə Urmu şəhərində dünyasını dəyişdirmişdir .
Yazar: Urmulu Taymaz
http://urmulutaymaz.blogspot.com/2010/11/blog-post_25.html

Urmudan gələn ışıqlar - mirza əli əsgər abadı

Urmunun Azərbaycanımıza ithaf etmış şəxsiətlərdən danışmaq üçün Urmudan gələn ışıqlar adının altında bir nəçə nəfri müxtəsər olaraq tanıtmaya çalışmışıq , bu səfər bir digər büyügümüzi tanıtmaq istirəm . mirzə alı ( əli ) mərhum kəblayı əli ələnəqınin oğlu 1286 hicri qəmri ilində Urmu nün əsgər abad kəndində anadan oldu . mirzə alı Urmuda ibtıdayı dərsləri aldıqdan sonra nəcfə gedib və ıctihad dərcə sinə ərdıkdən sonra Urmuya moracıat edir . mərhum əsgər abadı məclisi şurayi millinin Urmu millət vəkili olaraq seçilib və tahrana getmək istər. lakın mə hə məd əlişaə ordusu və məşrutə çilərin savaşlarının ozundən tahrana varmadan , dünüb və istanbula gedir . birinci dünya savaşında Urmuda cilülüq facia si baş verir . əhalı mərhum əsgər abadıa olayları yetişdirib və əsgər abadı istanbul məsçidlərində atəşın nutuqlar edir . bu çıxışlar itihadi islam ordusunun yaradılmasına səbəb olur və osmanlı ordusu oşnü hodudundan ırana geçib və asurı – ermənı itifaqıni darmadağın edir . Urmu , salmas , Xoy və sulduz rahat nəfs çəkir . mərhum əsgər abadı bu olaylardan sonra urmuya gəlir və buğda mıdanındakı bazarbaş məsçidində xalqın ırşadına məşğül olur . bu dəyərli alim 1276nci ildə vəfat edir . mərhum əsgər abadının adı Urmu şəhrinin imam ( pəhləvi ) xıayavanından , bakrı ( fərəh ) xıavanın bir birinə qüvş duran xıavana verilmişdi . tasüflə , ınqlabdan sonra naməlum səbəblərdən oturı bu xıavanın adı besət adına çevirilmişdir .
http://urmulutaymaz.blogspot.com/2010/10/blog-post_06.html